Onze roadbook gaf voor vandaag als opties een bezoekje aan de Waddeneilandjes Vlieland of Terschelling.

Wij gaven echter de voorkeur aan het ontdekken van Franeker.

Franeker staat bekend als academische stad. In de 16^de eeuw werd er een universiteit opgericht met de studierichtingen theologie, rechten, medicijnen, klassieke talen, wijsbegeerte en wis- en natuurkunde. Het was na Leiden de tweede universiteit in Nederland. Napoleon heeft ze in 1811 gesloten.

Franeker heeft ook 2 kleine maar heel interessante museums.

Het eerste is het Martena museum. Het museum is gevestigd in de Martenastins, een stins die in 1498 in opdracht van de Friese edelman Hessel van Martena (ca. 1460-1517) is gebouwd. Het herbergt de historische collectie van de stad Franeker, de collectie over de voormalige Universiteit van Franeker en bezit ook de grootste collectie over en van de wetenschapper Anna Maria van Schurman. Zij was de eerste vrouwelijke universiteitsstudente in Nederland. In haar vroege jeugd woonde zij samen met haar familie in de Martenastins.

Van Schurman sloot zich in 1669 aan bij de door Jean de Labadie (1610-1674) gestichte mystieke sekte van labadisten en vertrok naar Amsterdam. Die kennen we omdat we eerder deze week nog in Wieuwerd waren en daar de mummies zagen.

Het tweede museum is het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium. Eise Eisinga was, net als zijn vader, een wolkammer. Maar hij had een grote interesse in wiskunde en wetenschap.

Toen zich in 1774 een conjunctie van de maan en de planeten Mercurius, Venus, Mars en Jupiter zou voordoen, gaf dominee Eelko Alta uit Bozum anoniem een boekje uit, Philosophische bedenkingen over de conjuctie van de planeten Jupiter (enz.). In dat boek voorspelde hij dat deze hemellichamen op 8 mei 1774 op elkaar zouden botsen. De aarde zou hierdoor uit haar baan worden geslingerd en zou in de zon verbranden. Door deze voorspelling ontstond onrust in Friesland.

Bij Eisinga ontstond idee om een bewegend schaalmodel van het zonnestelsel te bouwen in zijn woonkamer. Het raderwerk hing hij op aan de zoldering en werkte hij weg achter het blauwgeschilderde ‘hemelplein’ waarin de planeten draaien. Boven de bedstee stond het slingeruurwerk dat met een regulateur de omlooptijden regelde van de op dat moment bekende planeten: Mercurius, Venus, de aarde, Mars, Jupiter en Saturnus. De planeten hingen als bollen in de kamer en waren aan de ‘zonzijde’ goudkleurig beschilderd. De aarde was voorzien van een cirkelende maan.

In het plafond en de wand boven de bedstee was een aantal wijzerplaten en een planisfeer aangebracht. Hierop is onder meer informatie af te lezen over de maan, zoals de schijngestalten, de op- en ondergang en de stand van de maan. Van de zon worden de momenten van zonsopkomst en ondergang getoond. Ook toont het de tekens van de dierenriem, de dag van de week en het jaar volgens de Christelijke jaartelling.

En dat ding werkt ondertussen dus nog altijd. Heel erg indrukwekkend.

En zo zit onze “rustdag” er dus ook op. Nu ja, “rusten” … we hebben toch ruim 8 km gestapt vandaag. Het is hier behoorlijk warm maar het Friese windje zorgt wel voor verfrissing.